Tavan Tsagarig USA Inc. & Argamag Incorporated

“Лондон-2012” олимпийг Бетховений симфониор нээхээр болжээ

"Лондон-2012" зуны олимийн их наадмыг Германы хөгжмийн зохиолч Людвиг Ван Бетховений симфонийн цоморлигоор нээхээр болжээ. Олимпийн нээлтээр Бетховений симфониуд эгшиглэх гэж буй нь олимпийн наадмуудын түүхэнд байгаагүй асар өндөр нэр хүндийг британичуудад авчирч байна.

Алтан бөмбөг хэнд очих бол

Аваргуудын лигийн аварга Барселона багийн тоглогчид хөлбөмбөгийн ертөнцийн тоглогчийн хувиар хүртэж болох хамгийн том шагнал FIFA Ballon d'Or-д нэр дэвшигчдийн жагсаалтын ихэнхийг бүрдүүлсэн байна. Барсагийн нийт 8 тоглогч 23 тоглогчийн жагсаалтанд багтсан бол Реал Мадрид багаас 5 тоглогч нэр дэвшжээ.

Шилдэг тамирчдыг сар бүр нэрлэж байхаар боллоо

МҮОХ-ноос тухайн сард болсон тэмцээн, уралдаанд амжилт үзүүлсэн тамирчдаа алдаршуулахаар "Сарын шилдэг тамирчин" төсөл хэрэгжүүлж эхэлжээ. Шилдэг тамирчдыг сар бүрийн эхний долоо хоногийн даваа гаригт нэрлэж байх юм байна. Энэ сарын шилдэг тамирчдын цомыг ирэх 10-ны өдөр гардуулах аж.

Л.Отгонбаяр: Тэгэхэд үхчихмээр л санагдсан

БНСУ-ын допингийн лаборатори нэгэн шинжилгээний хариуг манай улс руу андуураад илгээчихжээ. Тэр шинжилгээ нь БНСУ-ын Дэгү хотноо наймдугаар сарын 27-ноос есдүгээр сарын 4-ний хооронд болсон хөнгөн атлетикийн ДАШТ-ий үеэр гадны нэг тамирчнаас авсан шинжилгээ байж. Гэтэл тэр андуурсан шинжилгээний хариуг Монголын үндэсний олимпийн хороо, Спортын анагаах ухааны төв, Допингийн эсрэг төвийнхөн нарийн сайн нягтлалгүй, ажилдаа хариуцлагагүй хандаж Монголын марафоны шилдэг эмэгтэй тамирчин Л.Отгонбаярын шинжилгээний хариу хэмээн нийтэд ташаа мэдээлсэн. Дээрх андуурсан гэх шинжилгээ нь өөр улсын тамирчных байсан бөгөөд "А" сорьцоос нь допингийн төрлийн бодис илрээд тэр тамирчин "В" сорьцоо шинжлүүлсэн давж заалдах шатны шинжилгээний хариу байжээ. Л.Отгонбаяр ажилдаа хариуцлагагүй хандсан манай спортын байгууллагынханд гомдолтой байгаа бөгөөд шинжилгээний хариуг андуурч явуулсан БНСУ дахь допингийн лабораторийг өөрөөс нь албан ёсоор уучлалт гуйхыг хүсч байгаа юм байна. Түүнтэй ярилцлаа.-Таныг Бээжингийн мара­фонд оролцох үеэр ийм андуу ташаа зүйл болчихжээ. Мон­голын Допингийн эсрэг төвийн­хөн ирсэн мэдээлэлтэй сайн танилцаагүйгээс л ийм хэрэг болсон гэсэн үг шүү дээ?-Бээжингийн марафон аравду­гаар сарын 16-нд болсон. Уг мара­фонд оролцохоор Монголын баг тамирчид арав гаруй хоногийн өмнө тэнд очсон. Тэнд очоод хоёр хонож байтал Монголын үндэсний олимпийн хороо, хөнгөн атлети­кийн холбооноос "Л.Отгонбаярын сорьцоос хориотой бодис илэрсэн" гэх албан ёсны мэдээг дуулгасан. Бид энэ мэдээг сонсоод гүн цоч­ролд орсон. Допингийн бодис илэрсэн гэх уг шинжилгээний хариуг БНСУ-ын допингийн лаборатори манай Допингийн эсрэг төвд ирүүлсэн. Шинжилгээний хариун дээр тамирч­ны нэр байдаггүй. Тусгай кодтой байдаг. Дэлхийн хөнгөн атлетикийн холбооноос хүсэлт гаргаж БНСУ-ын лабораторид хийлгэсэн "В" сорьцын шинжилгээний хариуг тус лобаратори Монако руу биш Мон­гол руу андуураад явуулчихсан юм билээ. Наадмаар бөхчүүдээс авсан допингийн шинжилгээний хариу­тай хамт явуулчихсан байсан.-Өнөө жилийн наадмаар бөх­чүүдээс шинжилгээ авахад хоёроос нь допингод хамаарах бодис илэрсэн. Тэр хоёрын "В" сорьцын шинжилгээний хариу ирж л дээ. Тэр хариунуудтай л цуг явуулчихсан юм байх даа?-Тэр шинжилгээний хариунууд­тай л холиод явуулчихсан байна лээ. Бид Бээжинд байхдаа Допин­гийн эсрэг төвийн захирал Н.Цогт­сайхантай утсаар холбог­доход "Наадмын дараа явуулсан бөхчүү­дийн шинжилгээний хариу­тай хамт энэ хариу чинь ирлээ" гэж байсан. БНСУ-ын лабораториос ирсэн бичигт яг юу гэж бичсэнийг бид мэдээгүй. Дөрөв хоногийн дараа манай холбооны нарийн бичгийн дарга Ч.Зоригтбаатар Бээжинд ирсэн. Тэгэхдээ өнөө шинжилгээний хариу­тай бичгийг авчирсан. Б.Сэр-Од, түүний дасгалжуулагч О.Оюун­туяа, миний дасгалжуулагч А.Ган­тулга, бид хэд тэр бичигтэй албан ёсоор танилцсан. Уг бичгийн эхний мөрөнд л БНСУ-ын тэр лабораторитой хол­бог­­дох утас, факс нь бай­сан. Хаанаас юу ирсэн нь тодорхой байсан. Манай спортын бай­гуул­лагын удирдлагууд тамирчдадаа итгэдэг бай­­сан бол, үгүй ядаж өчүүхэн ч болтугай эргэлз­­сэн бол энэ хариуг Солонгосоос хүлээж авангуут л тэр утсаар нь холбогдоод лавлачихаж болох байсан. Тэр дор нь утасдаад тамирчныхаа кодыг хэлээд лавла­чих­сан бол энэ андуурал гэдгийг мэдээд МҮОХ, Спортын анагаах ухааны төв, Допингийн эсрэг төв, Монголын хөнгөн атлети­кийн холбооны хүрээнд л шийдэгдчих байсан. Ингэж тамирчныхаа нэр хүндийг гутаахгүй байсан юм. Үүнд би их гомдолтой байгаа. -Тэгэхээр манай спор­­тын удирд­лагууд БНСУ-аас ирүүл­сэн энэ бичигтэй нухацтай танил­цалгүй, сэтгэлийн хөөр­лөөр хандчихсан байна, тийм үү?-БНСУ-аас ирүүлсэн энэ бич­гийг уншихад олон юм зөрж байгааг ганц уншаад л мэдчихэж болно. Үүнийг хянаж үзэх ёстой байсан юм. Тэгтэл манайхан уг бичгийг гүйлгэж харчихаад л "Л.Отгон­баяраас өөр марафоны эмэгтэй тамирчин байхгүй. Л.Отгон­баяраас л гарцаагүй" гээд л намайг юу идэж, уусан, яасан ийсэн гээд л шалгаац­гааж "Чи допинг хэрэг­лэснээ нууж байна" гэж дайрсан. -Ямар хүмүүс тэгж дайрсан юм бэ?-Спортын анагаах ухааны төвөөс байнга утасдаад "Чи допинг хэрэглээгүй байлаа гэхэд чиний аяга, таваг руу чинь хэн нэгэн хүн допингийн төрлийн бодисыг хийчихсэн дээ" гэж хүн аймаар хий хоосноор хардаж, сэрдсэн. Хүн хүндээ итгэх итгэлийг ингэж уландаа гишгэж байгаа байхгүй юу. "В" сорьцын хариу гэхээр бид гайхсан. "А" сорьцын шинжил­гээний хариу ирж, түүнийг тухайн тамирчин зөвшөөрөөгүй тохиол­долд "В" сорьцоо шинжлүүлдэг шүү дээ. ДАШТ-ий өмнө бүх зайд урал­даж буй олон мянган тамирчныг бүгдийг нь сэргээшийн шинжил­гээнд оруулсан. Наймдугаар сарын 27-нд миний уралдсан эмэгтэйчүүдийн марафоноор дэлхийн аварга эхэл­сэн юм. Хэрвээ тэгэхэд надаас допинг илэрсэн бол биднийг урал­дуулахгүй байсан. "А", "В" сорьцыг шинжлүүлэхээс өмнө газар дээр нь тусгай тестээр шин­жилгээ өгдөг. Тестээр шинжлэхэд асуудал гарвал "А" сорьцын шинжилгээ рүүгээ ордог ш дээ. Тэгтэл манайхан "Нээрээ манай тамирчин чинь "А" шинжил­гээ энэ тэр гэж өгөөгүй. Энэ талаар ямар нэг асуудал үүсээгүй шүү дээ" гэдгийг ухаж ойлгоод надаас асууж болох байсан. Надаас ядаж яаж шинжилгээ өгсөн бэ гэж асуугаагүй. -Та цусны шинжилгээ өгсөн гэсэн байх аа?-Би цусаар шинжилгээ өгсөн. Гэтэл андуурч ирсэн энэ хариун дээр шинжилгээ өгсөн тамирчин шээсээр шинжилгээ өгсөн байна лээ. Бүх юм ингэж зөрж байхад над руу дайрцгаасан. Ганц надаар энэ асуудал дуус­чихгүй. Бусад спортын тамирчдыг маань ч ийм зүйл хүлээж байгаа ч юм билүү. Манайхан БНСУ-ын лаборатори руу хамаг буруугаа чихэж болохгүй. Гэхдээ тус лаборатори буруутай. Би албан ёсны өмгөөлөгч аваад уг лабора­торид гомдол гаргах гэж байгаа. Энэ бүхнээс харахад Мон­голын тамирчдыг өмгөөлж, хам­гаалдаг газар гэж алга уу даа гэж бодогд­лоо. Биднийг зөвхөн амжилт гарга гэж л шахаж шаарддаг. Спортод бүхий л насаа зориулсан олон тамирчин байна. Тэднийхээ төлөө юм хийгээсэй, тамирчдадаа итгээ­сэй. Өчнөөн олон жил спор­тоор хичээллэчихээд бид яах гэж сэр­гээш хэрэглэх юм бэ. Спорт­гүйгээр амьдралаа төсөөлж чадах­гүй болчих­сон тамирчид бий. Бид­нийг өмгөөлж, хамгаалдаг өмөлзөх сэтгэл тэдэнд байгаасай гэж бодож байна. Ганц надаар тогтохгүй. Надтай адил спортод мөр зэрэгцэн зүтгэж буй олон тамирч­дад ийм зүйл тохиолдлоо гэхэд утсаар яриад кодыг нь лавлаад "Энэ тамирчин чинь үнэхээр Монголын тамирчин мөн үү" гээд л асуучихад тэр лабораторийнхон нь хэлээд өгнө ш дээ. Тэгтэл ингээгүй. Над руу дайрч, дарамталсан. Ямар сайндаа сүүлдээ бүр учраа олохоо байсан. Өнгөрсөн өвөл би шатнаас халь­тирч унаад ахар сүүлээ гэмтээгээд хэвтэрт орсон. Тэгээд баахан өвчин намдаах эм тариа хэрэглэсэн. Уусан эм, тариа маань нөлөөлсөн юм болов уу гээд тэр тухайгаа хэлтэл "Тэр чинь биш ээ. Тэндээс чинь илрээгүй байна аа" гээд л загнана. Өнгөрсөн тавдугаар сард шорооны харшил маань хөдлөөд харшилын эм уусан. Тэр нөлөөлж үү гэж асуухаар "Тэр чинь биш байна аа" гэнэ. Сүүлдээ амьдра­лынхаа туршид идэж, уусан бүхнээ нэгд нэгэнгүй сар, өдөртэй нь хэлэхэд хүргэсэн. Тэгэхээр "Биш ээ. Чи өөр юм хэрэглэсэн байна. Нуу­гаад байна. Чи допинг уусан байна, тариулсан байна" гэцгээсэн. Уг андуурч ирсэн хариунд жин хасах зорилгоор хэрэглэсэн гор­моны төрлийн бодис илэрсэн юм билээ. -Допингийн эсрэг төв, Спортын анагаах ухааны төв, Монголын үндэсний олимпийн хороо, Монголын хөнгөн атле­тикийн холбооныхон шинжил­гээний хариуг хэдхэн хором тогтож суугаад үзсэн бол... -Дээрх байгууллагын удирд­лагууд зэрэгцэж суугаад манай энэ тамирчин чинь допинг хэрэглэхээр хүн биш дээ гэсэн итгэлээр, намайг, тамирчдаа хамгаалах үүднээс ядаж надаас "Хэдний өдөр шин­жилгээ өгсөн бэ", "Яаж шинжилгээ өгсөн юм", "Код чинь хэд вэ" гээд асуучихаж болох байсан юм. Тэгтэл хэзээ хойно нь би "Би цусаар шинжилгээ өгсөн. Шинжил­гээ өгсөн сар, өдөр нь зөрж байна. Наадах чинь андуурагдсан хариу байна" гэсэн чинь "Код чинь хаана байна" гэж нэхсэн. Манай нөхөр А.Гантулга бол миний дасгалжуу­лагч. Бид хоёр Бээжинд байсан. Манай гэрт очоод, миний бичиг баримтууд дундаас тэр кодыг нь хайгаад олоод хэлчих хүн байхгүй байсан л даа. Тэгтэл Н.Цогтсайхан "Чи тэр кодоо цээжлэх ёстой" гэхээр нь "Би тэр допинг чинь хэрэглээгүй, өөртөө итгэлтэй бай­гаа болохоор хэдэн тоо цээжлээд байх шаардлага байхгүй байсан" гэсэн. Үнэхээр бид тэр тоонуудыг цээжлэх байсан бол Спортын анагаах ухааны төвийнхөн шин­жил­­гээнд оронгуут кодыг албан ёсоор хураагаад авдаг ч юм уу, заавал цээжлэх ёстой гэж сануулах байсан юм. Бид чинь тэмцээн бүрт орохдоо шинжилгээ өгдөг. Тэр болгонд кодыг нь цээжлэх байсан бол тэр үүргийг анхнаас нь бидэнд ойлгуулах байсан юм. -Танаас уучлал гуйсан албан ёсны бичиг ирүүлнэ гэнэ үү, БНСУ-ын лабораториос?-Биднийг тус лабораторийн­хонтой холбогдоход "Монголын үндэсний олимпийн хороо, Допин­гийн эсрэг төв рүү манайх албан ёсоор уучлал хүссэн бичиг явуул­на" гэсэн. Энэ андуурал бол тамир­чин хүний нэр төрөөр тогло­сон явдал болсон. Намайг дэмждэг, спорт, хөнгөн атлетикийг сонирхдог хүмүүст хүнд цохилт болж байгаа юм. "Допинг илэрлээ" гэснээ "Өө, биш байжээ" гэхээр эргэлзэх хүн олон гарна. Манайд чинь шинжил­гээнээс нь допинг илэрдэг ч түүний­гээ дараад өнгөрөө­чихдөг. Яг л тэрэн шиг юм болчихлоо гэж хүлээж авах вий. Албан ёсоор уучлал гуйсан албан тоотыг харж байж л хүмүүс үнэм­шинэ. Тэгтэл Н.Цогтсайханд БНСУ-ын лабора­ториос уучлал гуйсан е-майл л ирсэн байна гэж байгаа байхгүй юу. Тэр е-майлыг манай холбоо хү­лээж аваагүй. Албан ёсоор уучлал гуйсан бичиг явуулахыг шаард­чихаад байгаа. -Хариуцлагагүй этгээдүү­дээс болж олимпод бэлтгэгдэж буй Монголын тамирчин маань сэт­­гэлзүйн том цохилт авлаа. Таны сэтгэлзүйгээр дэндүү муу­хай тоглолоо. Энэ бүхэн танд ба­га­­­гүй хохирол учруулсан байх шүү?-Бээжингийн марафонд би хагас марафонд уралдаад алтан медаль аваад улсынхаа рекордыг шинэчлэн тогтоосон. Энэ бол миний амжилт биш. Үүнээс ч илүү амжилт гаргах байсан. Энэ тэм­цээний хагас марафонд дээд амжилт тогтоохын тулд оролцсон. Бидэнд хагас марафонд уралдаад байх боломж тэр бүр олддоггүй. Б.Сэр-Од бид хоёр байнга л олон улсын том марафонд оролцдог. Бүр ч илүү амжилт гаргах бай­сан. Би бэлтгэл дээрээ өөртөө итгэлтэй, баатарлаг байсан. Энэ мэдээг сонсоод би дөрвөн өдөр огт бэлтгэл хийгээгүй, хоол ч идэж чадахгүй байсан. Уйлахаас өөр юу ч хийж чадаагүй. Би спортын бай­гуул­­лагуудын бүхий л удирд­лагууд руу ярьсан. Тэд надаас цэрвэж "Чиний тамирчны эрхийг хоёр жилээр хасна", "Олимпод чамайг оруулахгүй л байх даа" гэцгээсэн. Хэрвээ би хоёр жилээр эрхээ хасуулсан бол эргээд хөнгөн атле­тиктаа гүйх эрхгүй болох байсан. Монголын хөнгөн атлетикийн түүхэнд байгаагүй явдал болох байв. Эргэж ирлээ ч би спортоосоо хөндийрөх л байсан. Ирлээ ч надад орон зайгүй байхгүй юм шиг санагдсан. Яг үнэнийг хэлэхэд үхмээр санагдаж байсан (Нүдэнд нь нулимс цийлэгнэлээ). Хүнийг тийм л байдалд хүргэж байгаа байхгүй юу. Гомдолтой байна. Тэр дор нь шийдчих юмыг манайхан яагаад шийдсэнгүй вэ. Тамирчиндаа итгэхгүй, яагаад дайрав аа (Хоолой нь зангирав).-Энэ асуудлын эцсийн шийд гараагүй байхад яагаад олон нийтэд тараасан юм бол?-Н.Цогтсайхан "Энэ мэдээг бид дотроо хадгалаад эцсийн шийд­вэрийг гаргах байсан. Тэгтэл танай холбооныхон энэ асуудлыг тараа­сан" гэсэн. Намайг Бээжинд байхад Спор­тын анагаах ухааны төвөөс "Чиний төлөө танай холбоо ерөө­сөө ажил­лахгүй байна. Ганцхан танай шиг­шээ багийн дасгалжуу­лагч Батцэн­гэл л ажиллаж байна" гэж ярихаар нь баярлаж л байлаа. Гэтэл энд ирэхэд худлаа байсан. Батцэнгэл багш маань энд тэнд очоод л худал сенсааци дэгдээгээд тамирчныхаа хэцүү байдлаар гоёж явсан юм шиг санагдсан. Хэрвээ намайг алтан медаль авбал тэр хүн тэгж хүмүүст хэлж, найз нөхдөдөө бахархаж ярихгүй. Манайхан хүний мууд их дуртай. Энэ тухай Батцэнгэл багшид хэлсэн чинь "Олимпийн хороо намайг албан ёсоор мэдэгд гэсэн ш дээ" гэж худлаа ярьж байна лээ. Б.Сэр-Од зургадугаар байрт шалгараад топ аравт орлоо. Кенийн хүчирхэг тамирчидтай өр­сөл­дөөд, Азиасаа ганцаараа шал­гарчихаад байна. Тэрийг нь ба­хархаад хэн ярив. Манай шиг­шээ­­­гийн дасгалжуулагч гээд байгаа хүн тэр амжилтыг биш андуурсан таа­­гүй мэдээллийг л энд, тэнд очоод дуртайяа яриад яваад байна. -Хариуцлага алдсан манай спортын байгууллагынхан танаас уучлал гуйсан уу? -Тэдэнд гомдлоо гээд ч яахав. Энэ бол том сургамж боллоо. Цаашид иймэрхүү эргэлзээтэй, албаны бус мэдээллийг тухайн тамирчинд мэдэгдээд хэрэггүй юм байна. Тэр тамирчин яаж ч хүлээж аваад амь насаараа хохирч ч болно. Тэгээд энэ удаагийнх шиг андуурагдсан байна гэвэл ар гэр, үр хүүхдүүд нь өнчрөөд үлдэнэ. Гашуун харуусал л үлдэнэ. Би тэр үед үхмээр санагдсан. Хэрвээ би тэгээд үхчихсэн бол миний охин яах вэ, амьдрал тэр чигээрээ сонин санагдсан шүү. Монголоос 16.00 цаг гэхэд бэлэн бай гэсэн ноцтой мэдээ ирэхээр нь "Хоёр ээж, охин минь зүгээр л байгаа даа. Ах дүүст минь муу юм тохиолдоогүй л бай­гаасай. Үүнээс л өөр  ямар ч муу мэдээг хүлээж авахад бэлэн байна" гэж бодож байлаа. Тэгтэл түүнтэй дүйцэхүйц аймшгийн мэдээ тамирчин хүнд байдаг юм байна гэдгийг ойлгосон.

Туялзуур сэлэмчдийн түүхэн ялалт

Италийн Сицили арлын Катанья хотноо болж буй туялзуур сэлмийн ДАШТ-д хүнд сэлмийн төрөлд хүч сорьсон Энхбаярын Баярбат урьдчилсан шатанд Бермудын тамирчин Трэвис Стивенсийг 5:4-ийн харьцаатайгаар буулган авч, Монголын фенсингийн түүхэнд дэлхийн дэвжээнээс анхны ялалтыг авлаа.

Японы хөлбөмбөгчин бүсгүйчүүд ард түмэндээ итгэлийн Нарыг авчирлаа

  Эмэгтэйчүүдийн хөлбөмбөгийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн Япон бүсгүйчүүдийн гайхамшигт ялалтаар өндөрлөлөө.